Logotipo.png
Mboy ypykuéra ñe’ẽ piko oĩ Paraguáipe
Publicado: 04/22/19 09:30:a. m.

Ñane retã reko ijopara porãva avei umi ñe’ẽita oikovéva ipype rupive. Ombojeguaka añetéva ñande reko jopara niko umi 19 ypykuéra ñe’ẽita, 19 ypykuéra aty oiporúva.

Ko’ã ypykuéra aty, oĩva 5 familia lingüística ryepýpe, niko: 1-Guaraní (Aché, Avá Guaraní, Mbya Guaraní, Paĩ Tavyterã, Guaraní Ñandéva, Guaraní Occidental), 2-Lengua Maskoy (Toba Maskoy, Enlhet Norte, Enxet Sur, Sanapaná, Angaité, Guaná), 3-Mataco Mataguayo (Nivaclé, Maká, Manjui), 4-Zamuco (Ayoreo, Ybytoso, Tomárãho) ha 5-Guaicurú (Qom).

Ypykuéra apytégui, 49,3%, ohupyty ha ohasámava 5 ary, oiporukuaa raẽ iñe’ẽ tee; kóva guype’imi 48,9% oñe’ẽ guarani Paraguái. Hembyre oiporu ambue ñe’ẽ ko’ã oje’évagui.

Ypykuéra aty apytégui oiporuvéva iñe’ẽ tee niko: Tomárãho, Nivaclé, Ayoreo, Enlhet Norte, Maká, Ybytóso ha Aché. Mbytepeve opyta, umi oiporúva iñe’ẽ tee apytégui, Guaraní Ñandéva, Toba Maskoy, Manjui ha Qom. Upégui oĩ Enxet Sur, Sanapaná, Paĩ Tavyterã, Mbyá Guaraní ha Guaraní Occidental ñe’ẽ. Ha umi ikangy añetéva iñe’ẽ niko Angaité, Avá Guaraní y Guaná.

Paraguáipe oĩ 117.150 tapicha ypykuérava (haimete 2% opaite ñane retã megua apytégui), ha oiko hikuái 13 tavusúpe, taha’e Oriental, Chaco ha Paraguay távape. 4 tavusúpe nda’ipóri hikuái, ãva hína: Misiones, Paraguarí, Cordillera y Ñeembucú.

ONU atypavẽme oñemoneĩ 2019 ary “Ypykuéra Ñe’ẽita Ary Yvy’ape Ári”-ramo, mayma tapicha omomba’eve hag̃ua, ha ndaha’éi ou porãtagui umi ñe’ẽ poruhárapente, hákatu, ambueve tapicha ohechakuaave hag̃ua tuichamba’eha yvy’ape tuichakue rekojoparápe g̃uarã.

#Ñamongu’eÑañangarekoÑamoingoveYpykuéraÑe’ẽita.

#YpykuéraÑe’ẽitaAryYvy’apeÁri, #UNESCO, #Ñandenikoypykuéra.


Compartir esta noticia

Últimas Noticias Publicadas