Category Archives: Marandu

Ojejapo Yhú távape guarani jeporu tetã remimoĩmbýpe atymbo’erã, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha pytyvõ rupive

Posted on 06/10/2025

Yhú Tavaópe ojejapókuri guarani jeporu tetã remimoĩmbýpe atymbo’erã ojegueroguatáva Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) rupive ha Yhú Táva Ñe’ẽnguéra Ñembohapeha Renda (ÑÑR) ñepytyvõme. Atýpe oĩkuri Dr. Arturo Rey Jara Espinoza, Yhú Táva Mburuvicha, omomba’eguasu ñane ñe’ẽ tee jeporu tetã remimoĩmbýpe, he’i avei guarani ha’eha ñande rekokatu ha jeroike ñe’ẽkuaaty ryepýpe.

Oñemombyaty hikuái Yhú Táva mba’apohára, Instituto de Previsión Social (IPS), ñe’ẽasãiharakuéra, Radio Madrigal 93.3 FM ha kuatiahaipyre tavayguáva, avei mbo’ehára, mbo’ehao moakãhára ha mbo’esupervisor-kuéra. Upéicha avei Yhú Táva Hospital Distrital rérape oĩva, Liga Yhuense de Deportes, Ateneo de Lengua y Cultura Guaraní ha Ministerio Público mba’apohára. Upépe avei oĩkuri Elena Caballero de Merelez, Ñe’ẽnguéra Ñembohapeha Renda (ÑÑR) omyakãva ha omoirũva chupe Nidia Ocampos, omomba’eguasu ñe’ẽkõi rembiapo.

Ko atymbo’erã oiko Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha rembiapo apytépe, oĩhaguépe Alcibíades Brítez Arrúa, Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽ, ha Diego Duarte, Ñe’ẽnguéra Rekoguatarã Mbohapeha, omyesakãva mokõive ñe’ẽ rehegua jeporu tetã rembiapópe ha avei Léi 4251/10 Ñe’ẽnguéra rehegua ha Tembiapoukapypavẽ 6797/17 he’iháicha, oñemohendáva Ñe’ẽnguéra Ñembohapeha Renda (ÑÑR) tetã remimoĩmbykuérape.

Ko tembiapo oĩ guarani ñe’ẽ rekoñemombarete rehegua Yhú Táva mba’apópe, ohechaukáva Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ha Yhú Táva Mburuvicha rembipota oñemombarete hag̃ua mokõive ñe’ẽ tee jeporu tetã rembiapópe, péicha ojeroike hag̃ua mokõive ñe’ẽtee temimoĩmbýpe.

Atymbo’erã guarani jeporu rehegua Tetã Ñangarekopy Sãmbyhyha ryepýpe

Posted on 03/10/2025

Tetã Ñangarekopy Sãmbyhyha (TÑS) ha Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) ojapo atymbo’erã irundy ára pukukue, omombarete hag̃ua guaranI ñe’ẽ jeporu, ñomongeta ha ijehai rupive, ojepurukuaa hag̃ua tetã rembiapópe.

oñemoañeteháicha Léi 4251/10 “Ñe’ẽnguéra rehegua”, ombopokatúva ojepuru hag̃ua mokõive ñe’ẽ tee ñane retãme kuatia ha tekuái rembiapópe.

Ñomongeta ha tembiapo oñondive rupi, ko atymbo’erã ombojerovia guarani ñe’ẽ ojehecha hag̃ua ñane retã reko teéramo ha avei tembiapo ñe’ẽ jeroikéramo, omoneĩvo PÑS ha TÑS rembipota oñemotenonde hag̃ua ñe’ẽnguéra rekoguata Paraguáipe.

Medalla Milagrosa Mbo’ehao ombojerovia Lengua de Señas Limpio távape

Posted on 01/10/2025

Lengua de Señas arapokõindy ha Lengua de Señas Arapy tuichakue javeve ára ñemomorã ryepýpe, Medalla Milagrosa Mbo’ehao Subvencionada, Limpio távape, oguata hikuái tapeguasúre.

Tekombo’e atypegua—temimbo’e, mbo’ehára ha ogaygua reheve— ohasa tapeguasúre ohechauka hag̃ua mba’éichapa tekotevẽ oñemombarete ñe’ẽ rembiporu ha avei ombojerovia hag̃ua Lengua de Señas Paraguaya-pe (LSPy).

Ojeheróva “Ndaipóri Yvypóra Rekome’ẽmby Lengua de Señas-‘ỹre”, ko tembiapo ohechauka mba’éichapa tuichamba’e ojeroike LSPy tembiporu añetetéramo, ikatuhag̃uáicha umi yvypóra ohendu’ỹvape ojeroike avei tekoatýpe.

Aty Irundyha Consejo Nacional de Afrodescendientes (CONAFRO) rehegua

Posted on 29/09/2025

Aty Irundyha Consejo Nacional de Afrodescendientes (CONAFRO) rehegua, oikókuri Archivo Nacional-pe, arapokõi ohasaramóva 17 jasyporundy 2025-pe. Oñemba’apokuri ojehechajey ha oñemoneĩ hag̃ua Plan Nacional de Promoción, Fomento y Protección de los Derechos Humanos de las Personas Afrodescendientes, apopyrã.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) rérape oĩkuri Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Myakãhapavẽ mba’apohára Esmilse Ramírez.

Ko tembiapo tuichaiterei mba’e, oñembojoajúgui atyháicha Plan Nacional, ombohapéva afrodescendiente retãygua derecho ñemyasãi ha iñangareko Paraguáipe.

PÑS omoirũ evento regional bilingüísmo rehegua

Posted on 16/09/2025

Ko arapokõime Santiago (Misiones)-pe, oikókuri Amandaje Peteĩha “Fusión Lingüística y Bilingüismo (Jopara I)” rehegua. Ñe’ẽrapereka Moakãhapavẽ motenondeha, karai Arnaldo Casco Villalba, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhapegua, oñe’ẽkuri ko amandajépe.

Moakãhapavẽ Arnaldo Casco Villalba, ohesaỹ’ijókuri « Interferencia lingüística mutua entre guaraní y castellano » rehe,  omyesakãvo mba’eichaitépa mokõive ñe’ẽ ijeporu rupive oñomoambuekuaaha ojojuhúma guive.

Ambue tapicha katupyry ha mba’apokuaahára Paraguái ha Argentina retãygua avei oñe’ẽkuri ko amandajépe. Casa de la Cultura henyhẽte henduháragui, umíva apytépe oĩkuri uperupigua mburuvichakuéra, arandupy myakãhára, mbo’ehára ha temimbo’e heta hendáguio oúva.

Apoukapy rupive, Amandaje Peteĩha «Fusión Lingüística y Bilingüismo (Jopara I)» oñemomba’e interés lingüístico– ramo PÑS guive.

Ko tembiapo ombosako’i Santiago Tavao, Comisión de Protección del Patrimonio Cultural, Asociación de Educadores, ha grupo de Gerentes Culturales ha Creatividad Santiago (GECCSA) ñepytyvõme.

Oñembokatupyry Alto Paraná Tavusuo ha Tavao

Posted on 16/09/2025

Oñemoañetévo Léi 6530/20, Dirección General de Lengua de Señas, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhapegua, ojapókuri mbohapy ñembokatupyry «Estrategias de Comunicación y Asistencia para Personas Sordas en la Función Pública» rehegua.

Ko’ã ñembokatupyry oñemotenonde Ciudad del Este, Juan León Mallorquín, ha Santa Rita tavaópe, Alto Paraná tavusúpe.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) rérape oĩkuri Luiz Fernández ha Karin Mendoza.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha omombarete tembiapojoaju arandupýpe Chako provincia ndive.

Posted on 16/09/2025

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, Javier Viveros, rendápe og̃uahẽ Gustavo Insaurralde, Feria Iberoamericana del Libro Chaco 2025 motenondehára, ko tembiapo ombosako’i Fundación El libro y la Cultura Tekuãi Chaco (Argentina) ndive.

Ko jeýpe Sãmbyhyhára Javier Viveros oĩta invitado de honor ramo upe Feria moñepyrũme, oñe’ẽvo “Panorama de las lenguas indígenas del Paraguay” rehe, avei oñehesa’ỹijóta  ñe’ẽngueraita ñane retãmegua rehe.

Ko jojuhu rupive ikatu oñemombareteve tembiapojoaju ambue tetã remimoĩmbykuérape ha oñemoñepyrũ apopyrã ohechaukáva mba’eporãita oguerekóva avei ñe’ẽnguéra ndaha’éiva castellano añónte, oĩgui avei ombojoguáva castellano ha guarani, mbya, qom, tova ha manjui (choroti) ambue apytépe.

 Paraguái Ñe’ẽnguéra Sambyhyha ha CAF ogueromandu’a kuña ypykuéragua yvy ape ári.

Posted on 12/09/2025

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ha CAF (Banco de Desarrollo de América Latina y  el Caribe) ojapókuri ko araapy 9 jasyporundy 2025-pe ñe’ẽjovái “Guardianas y transmisoras de las lenguas indígenas” oikóva salón Gran Chaco Casa de la Integración CAF róga Paraguaýpe.

Sãmbyhyhára Javier Viveros omomba’e kuñanguéra rembiapo ombohasávo ñe’ẽ ha mba’ekuaa ñemoñarenguérape, kuñanguéra rupive ñe’ẽ ñangarekoháraramo.

Ko aty oikova’ekue 09:00 aravo guive 12:00 aravo peve oguerekókuri potapýramo ñe’ẽnguéra ypykue ñemotenonde ha ñemyasãi, ohechaukávo kuñanguéra rembiapo mbohasaharaháicha mandu’a ha rekotee ryepýpe, ohechakuaaháicha ypykuéra reko.

Oĩkuri ñe’ẽrysyiharaháicha kuñanguéra heta táva pegua.

Ko tembiapo ryepýpe ojehechakuaa tembiapo ojapóva kuñanguéra ñangarekoháraramo ñe’ẽ ha arandupy rehegua” Decenio Internacional de las lenguas indígenas” rehegua.

Upéicha avei oñeñe’ẽme’ẽ oñeñangarekóvo ha oñemyasãivo ñe’ẽngueraita oĩva ñane retãpýre.

PÑS oike Semana de Letras ryepýpe

Posted on 12/09/2025

Pe mokõiha ára Semana de Letras ryepýpe, mba’e tuicháva omotenondéva Carrera de Letras, Facultad de Filosofía de la Universidad Nacional de Asunción-pegua, Dirección de Investigación Lingüística myakãhára, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS)-pegua, Arnaldo Casco Villalba, oñe’ẽkuri «Producción científica sobre lingüística en Paraguay» rehegua.

Oñe’ẽnguévo, Arnaldo Casco ohechauka umi apopyrã tuichavéva oñemboguatáva ha’e oisãmbyhýva guive ha ojokupytýva umi jeporeka, ñembokuatia ha ñemoherakuã ñane ñe’ẽnguéra rehegua.

Ambue oñe’ẽva ko jornada académica ryepýpe ha’e Christian R. Ojeda, omotenondéva Departamento de Estudios Lingüísticos DGIL-pegua ha Asociación de Traductores del Paraguay omyakãva, omyesakãkuri «Importancia de la traducción guaraní» rehegua.

Mba’apoharakuéra PÑS ha Ache tavaygua omboaje ohóvo ñe’ẽryru

Posted on 03/09/2025

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS), Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãhapavẽ rupive (YÑÑÑM), omboguatákuri ko’ã 25, 26 ha 27 jasypoapy jave ypykuéra rekoha ojeheróva Cerro Morotĩ, Ache retãme, táva San Joaquín, tetãvore Ka’aguasúpe.

Oñemoañetekuévo ko tembiapo, mba’apoharaita PÑS-pegua oñembyaty umi mbo’ehára, myakãhára ha poteĩ tekoha ache mbo’ehaoita sãmbyhyha ndive oúva heta tendágui tetã tuichakue, hupytyrãnguéra ha’ékuri omoĩporã ha omboajévo pe ñe’ẽryru ache ñe’ẽme ojehaíva, tembiapo omotenondéva Letras Paraguay heta tapicha ache-guandivoi.

Tapichakuéra ache oĩ guaranikuéra pa’ũme ha oñemohenda Región Oriental, Paraguái retãme, ja’eporãtaramo tetãvorekuéra Caazapá, Alto Paraná, Caaguazú ha Kanindeju yvýpe.Mba’apoharakuéra PÑS rerapegua oĩkuri Matías Medina, Promoción ha Difusión de Lenguas Indígenas-pegua, ha Derlis Navarro, tapicha katupyry oipytyvõva Moakãhapavẽme.