Category Archives: Marandu

PÑS ombojopói Carlos Martini-pe oipytyvõhaguére Castellano Ñe’ẽ

Posted on 06/05/2026

Sãmbyhyhára Javier Viveros rérape, Ñe’ẽnguéra Rape Apo Mokãhapavẽ mba’apoharakuéra  omoguahẽ jopói karai Carlos Federico Martini Escolar-pe, ha’éva castellano ñe’ẽ myasãihára Paraguáipe, ohechakuaávo hembiapokue oñemyasãi ha omombarete haguã ko ñe’ẽ.

Martini Escolar hína sociólogo ha marandu myasãiha hembiapo hetáva aveitekombo’épe universidad-ha rehe investigación ha medios de comunicación-pe. Ombo’éma Universidad Católica “Nuestra Señora de la Asunción”-pe ha oguenohẽma opáichagua tembiapo sociopolítica ha cultura rehegua, avei omba’apo columnista ramo marandu myasaihápe, osẽva radio, jehaipy ha televisión rupivépe.

Ko jopói oike umi tembiapo okuéva ojegueromandu’ahápe Castellano Ñe’ẽ Ára, oñemomorãhápe umi mba’eporã ko ñe’ẽ ome’ẽva yvypóra rekópe arapy tuichakue. 

PÑS oĩ kuri Semana de las Carreras de Educación en Lenguas-pe

Posted on 06/05/2026

Kuñakarai Rossana Bogado, Ypykuéra Ñe’ẽ Ñemyasãi ha Ñemñongatu Moakãharapavẽ omoirũ kuri Semana de las Carreras de Educación en Lenguas ñepyrũ, tembiapo oĩhaguépe temimbo’e, mbo’ehára ha tekombo’e mburuvichakuéra.  

Ko ára tembiapo oñepyrũápe oñehendu kuri Yvette Carter, especialista procesos de alfabetización; Mbo’ehára Rolando Candia; ha Rosana Bogado, PÑS moakãharapavẽ ñe’ẽ, oikuaaukáva ponecia ojeheróva «Abordaje de las lenguas en el marco normativo». 

Ko aty guasu aja oñeñe’ẽ heta mba’e rehe, umíva apytépe oĩ oñehendukáva oñe’ẽvo moñe’ẽrã jepokuaa, ñe’ẽ ñembo’e, ha intercambio de experiencia académica ojoajúva ñe’ẽtekuaa tekombo’e ñembokatupyry rehe.

Oime avei ko aty guasúpe Director Académico, Dr. Derlis Martínez, ha Director de Investigación, Dr. Rubén Arguello ha upéicha avei heta tapicha comunidad educativa-gua.

Tembiapo oku’éva Semana de las Carreras de Educación en Lenguas ryepýpe, ohove hese tenonde oñembosako’ihaguéicha, 09:00 aravo guive.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ha Coordinadora de Líderes y Lideresas Indígenas del Bajo Chaco oñemboheraguapy omboguata hag̃ua peteĩ acuerdo de cooperación interinstitucional

Posted on 06/05/2026

Oñemboheraguapy peteĩ Acuerdo Marco de Cooperación Interinstitucional Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) ha Coordinadora de Líderes y Lideresas Indígenas del Bajo Chaco (CLIBCh). Ko ñe’ẽme’ẽ rupive oñemboguatase tembiapo pojoajúpe oñemombarete, oñemyasãi ha oñeñeongatu hag̃ua Paraguái ypykuéra ñe’ẽ.

Ko ñe’ẽme’ẽ omboguata Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, Javier Viveros, ha Coordinadora de Líderes y Lideresas Indígenas del Bajo Chaco, karai Martín Rojas Severo, oĩva mokõive temimoĩmby rérape.

Ko ñe’ẽme’ẽ rupive oñemboguatase  tembiapo ouporãtava mokõive temimoĩmbýpe, oñemboguatávo umi ombohapétava oñemomba’e, ojehecha ha oñemombarete jey haguã ypykuéra ñe’ẽ, ojehekávo tojeiporu jey oñeñe’ẽ ha ojehaikuévo castellano ykére, upéicha avei ñe’ẽeta jeporu ha tekoeta ñemboguata ojoapytépe tetã ryepýpe.

Ko atýpe oĩ avei kuri tapicha ambue oúva Coordinadora de Líderes y Lideresas Indígenas del Bajo Chaco rérape ha kuñakarai Rossana Bogado Ypykuéra Ñe’ẽ Ñemyasãi ha Ñeñongatu Moakaharapavẽ PÑS-pegua, ha’e omotenondéta tembiapo oñemoĩva ko ñe’ẽme’ẽme.

Avei ko ñe’ẽme’ẽ rupive, oñemotenondéta investigación lingüística, tembiapo ñe’ẽ ñeñongatu ha ñemyasãi oipytyvõva ypykuéra ñe’ẽ rekove, ko’ýte umi oĩva opa hag̃uáicha ojeiporu sa’íma rupi.

Ko ñe’ẽme’ẽ rupive, PÑS omoañete jey hembipota omba’apo hag̃ua pojoajúpe ypykuéra aty ndive omombarte hag̃ua peteĩ tekoaty opavave oikokuaataha iñe’ẽ tee rupive Paraguáipe. 

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha omomba’eguasu Premio Literaturas Indígenas de las Américas

Posted on 06/05/2026

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) omomba’e guasu tuicha mba’eha Premio Literaturas Indígenas de las Américas (PLIA), tembiapo omotenondéva Universidad de Guadalajara ojoajúvo opaichagua temimoĩmby ko región-pegua rehe, ha’éva peteĩ referencia fundamental oñeñongatu, oñemoakãrapu’ã ha oñemyasãi haguã continente ñe’ẽ ypykuéra.

Ko jopói ñeme’ẽ, oñemoheñóiva’ekue 2012 arýpe ohechakuaase kuña ha kuimba’e haihára ypykuéra rekoha rupigua ohaíva iñe’ẽ teépe, oikehápe opaichagua, taha’e ñe’ẽpoty, novela, teatro, mombe’upy ha ensayo. Avei omomba’e umi tembiapópe ojehechaukáramo hekokuéra tee ha umi tembiapo oipytyvóramo oñemyasãi ha ojeikuaauka hag̃ua literatura oñemboguatáva ñe’ẽ ypýpe.

Ko jopói omotenonde Universidad de Guadalajara joajúpe Instituto Nacional de Lenguas Indígenas (INALI), Instituto Nacional de Pueblos Indígenas (INPI), Ministerio de Cultura del Gobierno de México, Dirección General de Culturas Popular, Urbana, y Indígenas (DGCPUI), avei Ministerio de Cultura ha Ministerio de Educación del Estado de Jalisco ndive pojoajúpe.

Oñepyrũ guive, PLIA oñemopyenda ojehechakuaa hag̃ua tetã ambuére ohechaukáva producción literaria ypykuéra ñe’ẽme ha omombarete tekoeta América-pe, oikuaaukávo ñe’ẽnguéra ha’eha peteĩ mba’e omoañetéva teko, mandu’apykuaa ha mba’eporã ñemoheñói.

Ko’ã mba’épe, SPL omoañete jey iñe’ẽme’ẽ ñe’ẽnguéra ñemotenonde ha ñemombarete jeýre, omomba’eguasúvo umi tembiapo PLIA reheguáva oipytyvõva oñemyasãi hag̃ua patrimonio lingüístico ha cultural ypykuéra reko apytépe, omokyre’ỹva ijehechakuaa umi espacio académico ha cultural ryepýpe opa tetãha rehe.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ohechakuaa  Myasãihára España Ñe’ẽ pegua

Posted on 06/05/2026

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha CAF jeykekópe omoguahẽ jehechakuaa España Ñe’ẽ myasãiharakuérape,España Ñe’ẽ árape,ojeguerohorývo hembiapokuéra, ha España Ñe’ẽ ñemomba’eguasu, ñemyasãi ha ñemombareteve, arandupy ha joaju ryepype. 

Ko tembiapo ombyaty kuri tapichakuéra mbo’eharaháicha, arandupy ryepýpe ha mombareteve.

Oñe’ẽ kuri tapichakuéra ojehechakuaava’ekue rérape Karai Benicio Martinez.

Sãmbyhyhára Viveros omomba’eguasu España Ñe’ẽ mba’ejoajuháicha ,ipype haiharakuéra ohykuavógui ñe’ẽporãhaipyre rupive tembiapo porãita ombojoajúva tavakuéra.

Upéicha avei ombovy’apavẽ tenda ha avakuéra ojehechakuaava’ekue Español Ñe’ẽ ñemombaretevépe.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sambyhyha ohechakuaa Tkj. Graciela Fanego de Bianchi rembiapo España ñe’ẽ rehegua

Posted on 06/05/2026

Mba’apoharakuéra Ñe’ẽrapereka Moakãhapavẽ pegua omoguahẽ jehechakuaa hembiapo porãitáre Tkj.Fanego de Bianchi-pe omombarete ha omyasãire España Ñe’ẽ Paraguaipe.

Fanego de Bianchi rembiapo herakuã porã ñe’ẽnguéraita ñehesa’ỹijo ryepýpe. Ha’e upe tembikuaajára Letras pegua ñane retãme oñemotenondevéva ha hembiapo iñasãiva opavave tendarupi españa ñe’ẽ jeguerohorýpe. 

Avei oĩ ypy Academia Literaria Colegio San José pegua ha ñe’ẽrysýipe oñe’ẽ ñane retã rérape omyasãivo español ñe’ẽ ñane retã arandupy ryepýpe.                          

Ñe’ẽporãhaipyre resayĩjoha oguahẽ PÑS-pe

Posted on 06/05/2026

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha rógape ,Sãmbyhyhára Javier Viveros rendápe oguahẽ karai tembikuaarekahára,Ñe’ẽporãhaipyre resa’ỹijoha Giusseppe Gatti Riccardi omoguahẽva PÑS arandukakotype g̃uarã hembiapo “Un rico verdor” aranduka mombe’ugua’u rehegua,ojekuaaukava’ekue ñane retãme ko arapokõindýpe.

Gatti Riccardi ningo Tembikuaajára Literatura Española ha Hispanoamericana-pe Universidad Salamanca-gua rupi oñeme’ẽhápe ichupe jopóivusu Tembikuaajára rehegua.

Ko’agãiterõ ombo’e Literatura Española Contemporanea Universidad de Vest de Timisara,Rumania-pe.

Tembiapo “Un  rico verdor”,oguereko ipype 19 mombe’ugua’u haihára Paraguaigua rembiapo ha upe tembiapo ñehesa’ỹijo ypy ogueroguata Mbo’ehára katupyry Ilinca Ilian Gatti ndive.

Tembiapo pypuku jehecha rire ha’ekuéra omohu’ã ñe’ẽporãhaipyre ha’eha heta mba’e porãmỹi jehecha ag̃uĩ.

Sãmbyhyhára Viveros omomba’eguasu ko tembiapo ojapóva tapichakuéra Italia ha Rumania-gua ogueraháva mbo’ehaovusu Europaguape Ñe’ẽporãhaipyre Paraguáigua ñanderesarai’ỹre ohecha’aguĩveha umi tembikuaarekahára ambue tetãmegua tembiapo ojejapóva ñane retã ryepýpe.

Oñombyaty ypy Atenil Paraguái ha Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha

Posted on 06/05/2026

Oiko kuri Aty ñepyrũha Atenil Paraguái, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ndive, oguerekóva jehupytyrã tembiapojoaju ojegueroguatatahápe tavakuéra Alto Paraguáigua ñemotenondeve ha umíva apytépe umi Pueblo Maskoy Chaco Paraguayo ryepýpe oĩva.

Ko atýpe umi Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha rembiapoite ha’éta hína ypykuéra ñe’ẽ ñeñongatu,ñe’ẽ ñembopyahu jey ha ñemyasai oñemombaretevévo tavakuéra arandupy ha ñe’ẽita.

Atenil rérape oĩ Ing.Karina Sánchez, Operaciones omyakãva.,Coral Da Re,

Myakãhára,Sistematización ha Monitoreo-pegua,Margarita Araujo omotenondéva Tesãirã ha Tekombo’e ha Christian Avalos Proyecto Chako Vivo Motenondehára.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sambybyha rérape oĩ kuri Rossana Bogado Ypykuéra Ñe’ẽ,Ñeñongatu ha Ñemyasai Myakãhara Pavẽ,avei Sonia Avalos ha Matias Medina mba’apoharakuéra Ypykuéra Ñe’ẽ,Ñeñongatu ha ñemyasãi pegua.

Ko ñombyaty ypy ogueroguata tembiapojoaju táva ypykuéra ndive,omombaretevévo ñe’ẽnguéra ha arandupy táva Maskoy Chaco Paraguayo-pegua.

Costa Rica -pe ojegueroguata conferencia oñe’ẽva Guerra  del Chacohistorieta-pe ha Paraguái ñe’ẽporãhaipyre.

Posted on 20/04/2026

Costa Rica teatro Nacional-pe ojegueroguata conferencia oñe’ẽva “ Guerra del Chaco historieta-pe ha Paraguái ñe’ẽporãhaipyre”, oisãmbyhýva Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha motenondehára, Javier Viveros.

Ko ñombyatýpe oĩ ambue tetãmegua aty, ñe’ẽ terekuára, ha avei  Costa Rica Mbo’ehaovusu  Hai’ymakuaaty, Ñe’ẽpykuaa ha Ñe’ẽporãhaipyrepegua temimbo’e oñeñomongetahápe arandupy ha jehekombo’e rehe.

Ko tembiapópe oĩ Paraguái embajador Costa Rica-pe, Julio Duarte Van Humbeck omoirũva ijegueroguata.

PÑS omyasãi Carlos Martínez Gamba rembiapo ñembokuatia

Posted on 20/04/2026

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha  motenondehára, Javier Viveros, omog̃uahẽ Rodrigo Martínez Gamba-pe, paraguaigua haihára Carlos Martínez Gamba ra’yre, ojehechakuaava’ekue  Premio Nacional de Literatura ary 2003-pe.

Ko ñombyatýpe, oñeñe’ẽ heta tembiapo ogueroguatáva oñondive ojeguerekojey hag̃ua  Martínez Gamba jehaipyre arandukápe  ha toñemyasãi ko hembihejapy, ojeikuaahápe ha’eha  haihára oñemomba’eguasúva  Paraguái ñe’ẽporã jehaipýpe.

Ko tembiapo oheka oñembopyahu aranduka ñemyasãi ha toñembokuatiave ikatu hag̃uáicha oñemoag̃ui ko haihára rembiapo umi  tapicha omoñe’ẽtáva  tenondevévope ndive, upéicha avei toñemombarete  umi pojoapy jehaipyrepeguápe jegueroike ojoajúva ñe’ẽpykuaa rekotee rehe.

Ko ñombyaty oike umi tembiapo Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha oykekóva oñemomba’eguasuve hag̃ua ñane retãmegua rembihejapy ñe’ẽporãhaipyrépe.