Category Archives: Marandu

Jokupyty primer corpus histórico del español paraguayo del siglo XVIII moheñoirã

Posted on 25/02/2026

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) omboheraguapy peteĩ ñoñe’ẽme’ẽ ñepytyvõrã Dra. Estela Mary Peralta de Aguayo ha Dr. José Luis Ramírez Luengo ndive oñemboguata hag̃ua ko corpus histórico del español paraguayo del siglo XVIII peteĩha, mba’e oma’ẽtava mba’epyahu jehapykuerekóre, ñeñongatu ha ñemyasãi tetã ñe’ẽita rehegua.

Ko jokupyty omopyenda tembiaporã oñondiveguáva taha’e jehechakuaarã, ñembokuatia ha ayvu ñembohasa kuatiápe ymaguare ikatukuaátava oipytyvõ mba’ekuaarã pyahúpe g̃uarã.

Ko ñoñe’ẽme’ẽ ryepýpe, PÑS omotenondéta aporeko ñemohenói ha oñangarekóta pyendavusu ñandutiguáre ojapyhýtava ko corpus.

Ko corpus histórico del español paraguayo del siglo XVIII ñemoheñói ohechauka mba’e tuichaitereíva tetã ñe’ẽ jekuaaverã rehegua, ome’ẽkuaáta rupi peteĩ kuaapy ombohapétava mba’e pyahu jehekarã ñe’ẽ rembiasakuére, ñe’ẽryru’apokuaa, ñe’ẽyma ha aranduverã.

Ko apopyrã jegueroguata omombaretéta PÑS-pe peteĩ temimoĩmby techapyrãramo omoheñóivo tembiporu tekombo’e ha tembiporupyahugua kuaapyrã rérape ha tetã ñe’ẽitápe g̃uarã

PÑS oĩkuri oñepyrũvo Arete Guasu

Posted on 25/02/2026

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára (PÑS), Javier Viveros, oĩkuri oñepyrũrõguare Arete Guasu 2026 tekoka guarani Yvopey Rendápe ojegueroguatáva, Boquerón tetãvorépe. Kóva ha’e peteĩ jepokuaa ojejapóva ymaiterei guive ha tuichaiterei mba’éva guaranikuérape g̃uarã, oikuaágui hikuái ha’eha ojeporúva atyrã ojojuhu hag̃ua ijypykuéra ndive.

Ko vy’aguasu oñepyrũ arateĩ 15 jasykõi jave ha ojegueroguatáta araapy 17 jasykõi peve. Ko areteguasu rupive, tavaygua guaraníva omoneĩse umi mba’e tuicháva hekoteépe g̃uarã: ha’éva iñe’ẽ ha hi’angareko.

Ko aty omyakã tendota Myrian Flores de Pintos ha oĩkuri avei mburuvichakuéra upepegua ha tetãyguáva.

Peteĩteĩva arýpe guaranikuéra omomora ko vy’aguasu irundy tekoha tuichavéva tetãvore Boquerón-pe: Yvopey Renda, Filadelfia távape; Macherety ha Santa Teresita, Mariscal Estigarribia yvýpe; ha Santa Agustín, táva Pedro P. Peña-pe.

PÑS omoirũ ko atyguasu ypykuéra ñe’ẽ ñeñongatu, ñemombarete ha ñemyasãi Paraguáipe ryepýpe.

VII Congreso Latinoamericano de Glotopolítica ojejapótava Buenos Aires 2026 arýpe

Posted on 25/02/2026

2026 arýpe, tavaguasu Buenos Aires omotenondéta pe VII Congreso Latinoamericano de Glotopolítica, pa ary oiko rire aty peteĩha oikova’ekue táva Santiago, Chile.

Ko atyguasu ombosako’i oñondivekuéra Universidad Nacional de Tres de Febrero (UNTREF), Universidad de Buenos Aires (UBA) ha Universidad de Mannheim. Ombyatýta mba’epyahu rekaha apaite tetãygua ohapykuerekáva akóinte opamba’e ñe’ẽita reheguáre, ojesarekovehápe umi mba’e oikóva política ñemboguatarãme ojehúva.

Ko amandaje oikóta 28 jasypokõi guive 1 jasypoapy peve 2026 arýpe opaichagua tenda taha’e UNTREF ha CBC-UBA rógape. Ko apopyrãme oikéta conferencia plenaria, ñomongeta, ponencia ha curso temático amandaje mboyve omyakãva tapicha katupyry.

Umi temario pa’ũme ojehecharamo tekombo’e rehegua; glotopolítica jegueroguata oñemosẽva oĩhágui ha ováva rehegua; ñe’ẽsyry taha’e político, artístico ha avei literario; mba’éichapa oñemoñondive ñe’ẽ ha género; ñe’ẽnguéra mba’ekuaarã; ha ciberdiscursividad. Avei oñeñomongetáta mba’éichapa opytáta tapicha ha temimoĩmbykuéra, ñe’ẽita apañuái, ñe’ẽnguéra porureko ha tekombo’e rehegua; ñe’ẽita oguatáva ojoykére tembiasakue ojehúva oñemombe’uva ñe’ẽ jeporúpe.

Oñe’ẽvo ko arypegua rehe, Dra. Carla Benisz (UBA-CONICET) omombe’u: “Kóva ha’e amandaje pokõiha, ojejapóva Buenos Aires távape ha ojegueroguata peteĩ pa’u ijetu’úvape taha’e político térã social ojeporuhápe opaichagua ñe’ẽsyry oku’éva avei ñorairõ política reheguápe. Upévare roipepirũ mba’epyahu rekahárape ko tendaguasupegua toike orendive oipytyvõ hag̃ua, hembiasakue guive, ñomongeta guasu rupive glotopolítica mboguatarã”.

Ko atyguasu oipepirũ mba’epyahu rekaha, mbo’ehára ha temimbo’e omog̃uahẽvo mba’e oñe’ẽsévare 28 jasykõi ary 2026 peve.

Eikuaasevéramo, eiporukuaa ko ñanduti veve: congresoglotopolitica2026@untref.edu.ar.

Maranduve hesegua ejuhúta ko’ápe: https://www.congresoglotopolitica2026.untref.edu.ar/es/home.

La SPL presenta «Kamby», su tercer videolibro con enfoque inclusivo y multilingüe

Posted on 25/02/2026

La Secretaría de Políticas Lingüísticas (SPL) presenta «Kamby», su tercer título publicado, un videolibro que busca promover la lectura, el acceso a la cultura y la diversidad lingüística desde la infancia.

La obra se destaca por su enfoque inclusivo, ya que está disponible en Lengua de Señas Paraguaya (LSPy) y español, garantizando que más niñas, niños y familias puedan disfrutar de la historia.

Este material forma parte de las acciones impulsadas por la SPL para acercar contenidos educativos y culturales a niñas, niños, familias y comunidades de todo el país, fortaleciendo el derecho a la lengua desde edades tempranas.

  Enlace al video disponible aquí:

YouTube: https://youtu.be/Iy4iOVrseWI

«Kamby» invita a las familias a compartir un relato sobre nuestra cultura y realidad, que fomenta valores, imaginación y convivencia, celebrando la diversidad lingüística como parte fundamental de nuestra identidad cultural.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmhyhyha oĩkuri aty ñemomorãrãme oñepyrũ mboy pe Foro Económico Internacional América Latina y el Caribe reheguápe

Posted on 25/02/2026

Omotenondévo pe tembiapo ñemoherakuã ha ñemyasãi Foro Económico Internacional América Latina y el Caribe (IEF) rehegua, ojejapo peteĩ jejotopa guasu pe ararundy 28 jasyteĩ, 10:30 aravo jave, Casa de la Integración rógapepe, pe ojehupytysévakuri ha’e oñemoag̃uívo opaite tembiapo guasúpe oĩtavakuérape opamba’e tekotevẽva oikuaa ko mba’e guasu rehegua.

Ko Foro Económico Internacional América Latina y el Caribe ha’e peteĩ pa’ũ guasu ojepy’amongeta ha oñemboaje hag̃ua tendaguasu akãrapu’ãrã. Ko ary 2026 rehegua oñemboguatákuri 28 ha 29 jasyteĩ 2026 arýpe, táva Panamá-peguápe, omopyatãvo peteĩ pyendavusu ñomongetarã iporãitereíva ikatu hag̃uáicha oñehenduka opaichagua temiandu ha avei jokupytyrã rekávo.

FEI ombyatýta tetãyguára mburuvichakuéra, empresario, moakãharaita tetã ambuegua ha umi ipokatúva omoneĩvo ijehegui, ohecháva umi mba’eaporã ha ojejapokuaátava América Latina ha Caribe ryepýpe, ojesarekótava mba’eaporã oñondiveguáva omokyre’ỹtava viru jeguerekove, ijatahápe opavave ha akãrapu’ãverã.

Ko Foro omotenonde José Raúl Mulino, República de Panamá mburuvichavete, ha Sergio Díaz-Granados, CAF – Banco de Desarrollo de América Latina y el Caribe myakãharapavẽ. Ko atyguasúpe oñe’ẽkuri mburuvichavete ha tendotaita, oĩhápe Luiz Inácio Lula da Silva, Rodrigo Paz Pereira, Daniel Noboa ha Bernardo Arévalo, avei umi tapicha katupyry tetã mba’éva ha ha’e’ỹva tatã ambuepegua.

Ko jejotopa jevy’arã Casa de Integración oikova’ekue ha’e peteĩ pa’ũ ñembyatyrã ha avei jekuaaukarã pe Foro oiko mboyve, omombaretevévo juaju ha omokyre’ỹvo kuaapy opamba’e FEI 2026 rehegua.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha rérape oĩkuri Ramón Barboza, Derlis Navarro, Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãhapavẽgua; Carlos Ullón, Tecnologías de la Información y Comunicación-pegua; ha Juan Pablo Méndez, Auditoría motenondehára.

Ojejapokuri Taller técnico Katuete Tavaópe

Posted on 24/12/2025

Guarani jegueroike tetã rembiaporãme. Léi 4251/10 Ñemoañete mbeguekatu ryepýpe, omotenondéva Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽ, ojehokuri Katuete tavaópe, tetãvore Canindeyúpe opytáva.

Ko aty oikova’ekue 05 jasypakoĩme, oĩkuri tavaopegua mba’apohára ha Junta municipal-peguakuéra.

Umi oĩva’ekue ko atýpe omombe’u mba’eichaitépa imbarete umi brasiléro ha aleman-kuéra ojehe’áva umi upepegua ñe’ẽnguéra rehe. Upéichante avei, he’i hikuái tekotevẽha ojejapo hetave mba’e oñemombarete hag̃ua derecho ñe’ẽnguéra rehegua ha tekotevẽha oñembokatupyryve Léi 4251/10 rehegua.

El municipio de 25 de Diciembre recibe la visita técnica de la SPL

Posted on 24/12/2025

Apopyrã Guarani Ñe’ẽ Jeporumemerã Teta Remimoĩmbyháre ha Léi 4251/10 ñemoañeterã ryepýpe omboguatáva oúvo Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽ oñeg̃uahẽkuri temimoĩmbyháicha 25 de Diciembre tavaópe, San Pedro tavusúpe.
Ko aty oikova’ekue 29 jasypateĩme oĩkuri tavao mburuvicha, karai Pedro Santa Cruz ha Tekombo’e sãmbyhyhára  karai Alejo González.
Tavao mba’apoharakuéra omombe’u mba’e mba’épa hembiapokuéra ha mba’e apopyrãpa omboguatase oñangareko hag̃ua itavayguáva rehe, umíva apytépe oĩ idererechokuéra ñe’ẽ rehegua.
 Ko atýpe omog̃uahẽ hikuái hembipota oipytyvõ hag̃ua teta rekuái rembiapotee oñemoañete hag̃ua mayma derécho.

PÑS og̃uahẽkuri San Estanislao tavaópe.

Posted on 24/12/2025

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha mba’poharakuéra og̃uahẽkuri San Estanislao tavaópe, San Pedro tavusúpe.

Karai Agustín Ovando, omyakãva ko tavao omog̃uahẽ hembiapo rendápe PÑS umi mba’apohárape ha oikuaauka ichupekuéra mba’épa omboguatase ko tavao renondépe. Ko apopyrã ryepýpe he’i tekotevẽha oñembohasa mokõive ñe’ẽme umi tenda réra, upéicha oñeñangareko porãve hag̃ua tetãyguára rehe.
Ko aty oñemboguata apopyrã oñembohérava Guarani Ñe’ẽ Jeporumemerã ryepýpe. Upéichante avei Léi 4251/10 ñemoañeterã ryepýpe, Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽ rembiapotee.

PÑS ohechauka hembiapokue 2025 arýpegua

Posted on 24/12/2025

Ára 9 jasypakõi jave, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, karai Javier Viveros ha imoakãharakuéra oykekóva ichupe, omog̃uahẽkuri PÑS Rembiapoguata 2025, ohechaukávo péicha ko temimoĩmby ojepytaso mbareteha tembiaposakã,  mayma tetãyguára jeroike ha ñemboyke’ỹ rehehápe oñemombaretévo kóicha ñane retã rekojoparaeta ha ñe’ẽita. Ko kuatiápe ojehechauka mba’e mba’épa ojehupyty PÑS rembiaporendakuéra guive Paraguái ñe’ẽita ñeñangareko ha ñemyasãi potávo.

Ko marandúpe oñemboguapy  umi moakãhapave rembiapo ha’evéva. Umíva apytépe oĩ Ñe’ẽnguéra Rapereka Moakãhapavẽ rembiapoita, upe guive oñemba’apo mokõive ñe’ẽ tee rehe ha ohapereka ha oñongatu guarani ñe’ẽ ayvu 10 tavusúpe, 24 táva ha umívape ojejapo 41 ñe’ẽjovake. Upéichante avei omyasãi heta artículo tembikuaareka rehegua tekombo’erenda tetãpy ha tetã ambuegua rupi, ko moakãhapavẽ guive oñemboguata avei 16 ñe’ẽarandu, omyakã Jopói Arandupy 2025 ha tuicha omba’apove oúvo Corpus de Referencia del Guaraní Paraguayo Actual rehe. Oĩkuri avei mesa ñemba’aporãme CONALIB ha Comisión Nacional del Año de la Guarania ndive, oĩ jurado-ramo heta temimoĩmby renondépe  ha omba’apojoaju avei Universidad Jesuita del Paraguay-ndive.

Ambueháguio katu, Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽ guive oñemba’apo Tekombo’e ha Tembikuaa Motenondeha, Tetã Ñoa’ãngatu Sãmbyhyha  ha Secretaría Nacional de Inteligencia ndive, upéichante avei ojejapo ñe’ẽasa ha oñemoguarani heta temimoĩmby kuatia teekuéra. Ko moakãhapavẽ omyakã jey Tembiapoguasu Rohayhu Che Ñe’ẽ, heta arýma oñemboguatáva ojejúvo ha upéicha ko arýpe oñeg̃uahẽ ha oñepytyvõ 40 teta remimoĩmbýpe.

Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãhapavẽ guive katu oñemomba’eguasu tembiapo jehechauka taha’e tetãpy ha tetã ambuére, tembiporu oñehendu ha ojehechakuaáva apo ojehechauka ha oñemyasãi hag̃ua umi ypykuéra aty rekove ha iñasãiva iñe’ẽmekuéra, ko’a guive oñemba’apo kyre’ỹ avei oñeñongatu ha oñembokuatia hag̃ua ko’a ypykuéra ñe’ẽ ha avei oñemombareteve hag̃ua ñopytyvõme Proyecto de Acceso al Audiovisual para Comunidades Indígenas (PAACI).

Ipahápe, Lengua de Señas Moakãhapavẽ rembiapoita apytépe ojehechakuaa tembiapoguasu oñemyasãi hag̃ua Léi 6530/20 ha upekuévo oñembokatupyry hag̃ua tetã mba’apohárape mba’épa ojejuhu ko Léipe ha mba’épa ojerure ojejapo hag̃ua., avei oñembo’e mba’apohárape oikuaa ñepyrũ hag̃ua Lengua de Señas paraguaigua ha oñemyasãi avei El Principito Lengua de Señas Paraguaya-pe.  Mayma moakãhapavẽ ojejupyty ha ojepytaso mbarete ojoykére tembiapokuéra rehehápe ha oñemombareteve hag̃ua ojejúvo tetayguára derécho ñe’ẽ rehegua.

Ko marandu rupive, PÑS ohechauka omba’apo kyre’ỹ ha ojepytaso mbareteha oúvo ñe’ẽnguéra rekoguata rehe ha Paraguái rekojopaeta ñemomba’eguasu ha ñemyasãi rehehápe.

PÑS ombohéra Payvoma ñe’ẽ moñe’ẽrã’i rehe Sanapaná aty ndive

Posted on 24/12/2025

Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãhapavẽ (YÑÑÑM) omotenonde aty ñemoñe’ẽasa ha jehechakuaa ogueroguata hag̃ua Payvoma ñe’ẽmegua ta’angambyrýi moñe’ẽrã’i ñembohape, oñemba’apo joajúpe Sanapaná aty ruvicha ha tapicha oikéva atykuérape.

Moakãhapavẽ mba’apohára atýpe oĩkuri Ramón Barboza, Ypykuéra Ñe’ẽ Ñemyasãi ha Ñeñongatu Moakãhapegua, Esmilse Ramírez ha Derlis Navarro— og̃uahẽ Comunidad Nueva Promesa-pe, oĩva Teniente Irala Fernández tavaópe. Ko atýpe oñemba’apo oñemoñe’ẽasa ha oñemosarambi hag̃ua Payvoma ñe’ẽmegua ta’ãngaryrýi ha avei mokõive ñane retã ñe’ẽtee rehegua.

Umi tembiapo oñemotenonde joajúpe Aldea 2 ruvicha, don Delfrain Colmán, ha mbo’ehára Eliriano Bolívar ndive, ha ojejuhu 25 aravo’i rupi ta’angambyrýi moñe’ẽrã’i hekopete momyatyrõmbyre.

Oiko haguépe mokõiha aty, umi oĩva ta’angambyrýpe —don Semeterio Gómez, doña Meriquita Echeverri, don Higinio Torres ha don Magno Miguel— ohechakuaákuri tembiapo rupi, oñemba’apo joajúpe mokõive aldea ruvichakuéra ndive. Avei oñeñe’ẽ umi tembiapo pyahu rehe oñemotenondétava ary 2026-me, omoneĩ mbaretevévo PÑS rembipota ypykuéra ñe’ẽ ñongatu, ñemombarete ha ñemyasãi rehe.