Category Archives: Marandu

Osẽ porãmbaite atyguasu narrativa bilingüe rehegua oikova’ekue San Lázaro-pe.

Posted on 25/07/2024

Arapokõi 20 jasypoteĩ jave, San Lázaro tavao kotyvusúpe oikókuri atyguasu iporãmbajepéva: Taller Narrativa Bilingüe rehegua, mitãme g̃uarãva, ombosako’íva Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha, San Lázaro távao ñepytyvõme. Ko aty oñepyrũva’ekue 08:30 aravo jave ombyaty heta mitã  oguerekóva 8 ary guive, 13 ary peve.

 

Ko atyguasu omyakãkuri Mgtr. Javier Viveros, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, omombe’uva’ekue ikuaapy ha hembiasa mombe’urã mitãme g̃uarã apópe. Omoirũ ichupe hembiapo irũ Matias Medina, Ypykuéra Ñe’ẽ Ñemyasãi ha Jekuaauka Mbohapehára.

 

Upe aty aja, mitãnguéra omongu’e iñapytu’ũ roky ha ikatupyrykue jehaípe, ha hi’ári avei oñembokatupyryve ha ohayhuve aranduka ñemoñe’ẽ.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ohechauka omomba’apo kyre’ỹha oúvo ñane arandupykõi jeikuaauka ha ñemyasãi rehe.

Ojejapókuri mba’eporandu libre, previa ha informada sanapaná payvoma aty ndive.

Posted on 25/07/2024

Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãhapavẽ, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhápegua, omboguatákuri mba’eporandu libre, previa ha informada. Ko tembiapo oñemboguata oñehesa’ỹijo hag̃ua sanapaná payvoma aty rekopy ha iñe’ẽ jeporu opaite mba’épe ha opaite mba’erã umi aty Sanapaná / Nenlhet ryepýpe. Ko ñembyaty omyakã Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãharapavẽ, kuñakarai Rossana Bogado de Orué ha omoirũ imba’apohára chupe Sonia Ávalos Ypykuéra Ñe’ẽ Oguepotáva Ñemoĩngove ha Ñemombaretejey Mbohapehára.

 

Umi aty ojehoha ryepýpe oĩkuri Anaconda, La Esperanza (7 Aldeas reheve), Karandilla Poty, Xamók Kasek ha Tres Palmas (Casanillo/Comunidad interétnica). Peteĩteĩ tendaygua omba’apo kyre’ỹ ko mba’eporandu apópe, omombe’úvo avei hembiasa ha ojejapova’erã tenonderã iñe’ẽ jeporu ha ñeñanagrekorã.

 

Ko’ã mba’eporandu aja, Karai Javier Encina omoirũ kyre’ỹ ko tembiapo, ha’ehína Organización de Comunidades Unidas Nenlhet (OCUN) mburuvicha. Ko tembiapo rupive oñeikũmbyse mba’eichaitépa ojeiporu ojejúvo sanapaná payvoma ñe’ẽ, upéichante mba’eichapa ojehechakuaava’erã tekotevẽmby ha tembiaporaperã  iñe’ẽ oñemyasãi ha oñeñangareko katui hag̃ua.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ome’ẽ jopóiramo heta aranduka San Lázaro arandukarendápe.

Posted on 25/07/2024

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha omog̃uahẽ heta aranduka Táva San Lázaro arandukarendápe. Ko jopói oñemog̃uahẽ tavao mba’apohára, tapicha tendagua ha arandukarenda mba’apohára renondépe.

 

Ko’ã aranduka oñeme’ẽva apytépe oĩ ojehaíva guaraní ha español-pe, ko’ãva ombotuicha ha ombojeguakave arandukaita oĩmavavoi upépe ha upekuévo oipytyvõ mbaretéta ojehupyty hag̃ua tekotevẽmby tekombo’e rehegua opaite tetãyguárape g̃uarã. Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ojepytaso mbarete oúvo tetã ñe’ẽnguéra oñemyasãi ha oñeñongatu hag̃ua.

 

Ko’ã aranduka ñeme’ẽ tuicha oipytyvõ oñemombareteve hag̃ua arandupy ha tekombo’e San Lázaro- távape, ha ohechauka avei Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha ojepytaso katuiha ijykerekuéra ha hesehápe.

PÑS sãmbyhyhára oĩkuri ñe’ẽ myasãiháramo AKA Amandaje 10-hápe

Posted on 25/07/2024

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, karai Javier Viveros, oñe’ẽkuri AKA (Avañe’ẽ Kuaareka Aty) Amandaje 10-hápe “Ñe’ẽpoty Moñe’ẽasa, peteĩ tembiecharã ikatu’ỹvapa” (La Traducción de Poesía, ¿una misión imposible?) rehe.

 

Ko amandajépe ijaty heta tapicha katupyry oñe’ẽva heta ñe’ẽmbyrã rehe, ko’ãva apytépe oĩ ñe’ẽtekuaa ko’ág̃agua, ñe’ẽ retepy, jopara ha jehe’a jeporu, ñe’ẽndy jeporu tembikuápe ha guaraní ñe’ẽ rembiasakue. Umi marandu oñemyasãiva upe amandajépe omombe’upaite mba’eichaitépa oikove ha ojeporu ko’ág̃aramo ñane ñe’ẽ. PÑS sãmbyhyhára oñe’ẽ mba’éichapa ojejapo ñe’ẽasa ñe’ẽpotýpe ha omombe’u hembiasa ha hembipota ojehechakuaava’erã ani hag̃ua iñambue pe ñe’ẽpoty rekopy oñembohasa jave ambue ñe’ẽme.

 

AKA Amandaje 10-ha tuichamba’e oñemog̃uahẽ ha oñembohasa hag̃ua ojupe apytu’ũroky ha avei umi tapicha katupyry ha tembikuaarekahára oñopytyvõ hag̃ua guaraní ñe’ẽ ñe’ẽasa ha rechaukahápe.

Ojehechauka ñepyrũ aranduka GUANA MOMBE’UPY” Ypykuéra Aty Río Apa-pe

Posted on 25/07/2024

Ojehechauka ñepyrũ ha oñeme’ẽ aranduka “GUANA MOMBE’UPY” rehegua Ypykuéra Aty Río Apa-pe. Ko aranduka oñeguenohẽ Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãhapavẽ rupive, oĩva Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) ryepýpe, ohapereka ha ohesa’ỹijova’ekue ko aty rekopy. Ko arandukápe ojejuhúta Guana aty rembiasa, ipype oĩmbaite umi marandu oñembyatyva’ekue ary 2013 ha 2016 ryepýpe umi tapicha ikaraivémagui, ha’evahína umi tapicha oñongatupaitépevahekoha rekopy ha rembiasakue.

 

Karai Javier Viveros, PÑS sãmbyhyhára, Ypykuéra Ñe’ẽ Ñemyasãi ha Jekuaauka Mbohapehára Matias Medina ndive omoirũkuri ko tembiapo upe atýpegua. Oĩkuri avei karai Mario Samaja, ONU Coordinador Paraguaipegua, avei San Lázaro tavao mburuvichakuéra. Ko aty aja, oje’e oñemomba’eguasu ha oñemyasãiva’erãha Guaná Aty arandupy ha jepokuaa, ojehechakuaávo avei opaite tapicha oykekova’ekuépe ko tembiapo porãite oñemoañete hag̃ua.

 

Ko aranduka “GUANA MOMBE’UPY” tuichamba’e Ypykuéra Aty Río Apa-peguápe g̃uarã oipytyvõtahaguére hembiasakuéra oñeñongatu hag̃ua, oñeipytyvõ mbarete rehe avei umi oúvape oikuaa ha omomba’eguasu hag̃ua ohejáva ichupekuéra ijypykuéra.

 

Ko tembiporurã iporambajepéva oñeme’ẽ imoakãharakuéra Miguel Cuellar ha ambue tapicha upe atyguávape omba’apo kyre’ỹva’ekue avei ko aranduka apópe. Umi tapicha upepegua omomba’eguasu ha oaguyjeme’ẽ oñemba’apohaguére hembiasakue ojeikuaa ha oñemyasãi hag̃ua ha upéichante avei kóva rupive oñeñongatu katuíta hekopykuéra.

PÑS, INDI ñepytyvõme omog̃uahẽ 20 kits hi’upyrã V Congreso Lingüístico Nivaĉle-pe g̃uarã, Boquerón-pe oikova’ekue

Posted on 23/07/2024

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS), Instituto Paraguayo del Indígena (INDI) ñepytyvõme omog̃uahẽ 20 kits hi’upyrã V Congreso Lingüístico Nivaĉle-pe g̃uarã, oikova’ekue U’je Lhavos-pe, Boquerón tavusupe.

 

Ko amandaje rupive oñemopeteĩse Nivaĉle ñe’ẽ, tuichamba’éva upe tendápe g̃uarã, hekoha guive omopyenda mbaretéva ijeporu opa árape ha mba’éichapa ojeporu avei upérupi. Amandaje aja umi tapicha oĩva’ekue upépe ohesa’ỹijo mba’épa ikatu ojejapo oñemopeteĩ hag̃ua iñe’ẽ, ombohasa ojupe hembiasakue ha kuaapy pe ñe’ẽ ojeiporuháicha ha iñambueháicha avei tenda ojeporuháre.

 

U’je Lhavos atýpe oiko ko tembiapo porãite oñembohasahápe ojupe heta mba’e ñe’ẽ ha arandupy rehegua, upépe avei ojehechakuaa iporãva’erãha oñeñangareko aty Nivaĉle  ñe’ẽ ha arandupy ypykue rehe

 

PÑS ha INDI omombarete iñe’ẽme’ẽ ha’eva’ekue ojoykeko ha oñoipytyvõ mbaretétaha oñeñangareko ha oñemyasãi hag̃ua Paraguái ñe’ẽita ha arandupy, ko’ýte oñemomba’eguasuvévo ypykuéra ñe’ẽ, kóicha oñemoheñói hag̃ua tekoaty oporogueroike ha nomboykéiriva avavépe.

 

Ko V Congreso Lingüístico Nivačle oipytyvõta iñe’ẽnguéra oñeñangareko hag̃ua, avei ohechauka mba’éichapa katuetei ko’ã ypykuéra paraguaipegua  oñakãrapu’ã jey ha oñombyaty avei oñoipytyvõ, ha upéicha oñondivepa omba’apo ani hag̃ua ogue iñarandupy ha iñe’ẽnguéra.

Ñoñe’ẽme’ẽ ñemboheraguapy Museo Aviadores del Chaco ndive

Posted on 23/07/2024

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) ha   Museo Aviadores del Chaco omboheraguapy ñoñe’ẽme’ẽ ñopytyvõrã. Ko ñoñe’ẽme’ẽ rupive ojeheka ko Museo rerarechaukaha oñemoĩmbaite hag̃ua mokõive ñe’ẽteépe, oñemohendávo guaraní ñe’ẽme tetã ñe’ẽ teeháicha español ykére.

 

Mokõive temimoĩmby oñe’ẽme’ẽ oñopytyvõvo heta mba’e tekotevẽvape ojehupyty hag̃ua ojehupytyséva. Museo Aviadores del Chaco omog̃uahẽta PÑS umi jehaipy cartelería ha rotulación rehegua oñembohasa hag̃ua guaraníme.

 

PÑS katu, omba’apóta ombohasa hag̃ua guaraníme ko’ã jehaipy ha upéichante avei omoĩvo máva mávapa omba’apóta ko tembiapojoajúpe. Avei, mokõive temimoĩmby oñomomarandu katuíta opaite mba’e ko tembiapo oku’e porã hag̃ua.

 

Ko ñoñe’ẽme’ẽ ndaha’éi oipytyvõtava tetã  ñe’ẽkõime ha Paraguái ñe’ẽitápe añónte, kóva oipytyvõta avei ñande retã reko ha rembiasa og̃uahẽve hag̃ua heta tapichápe, oñemomba’eguasúvo avei upekuévo ñane retã ñe’ẽ teekuéra.

 

Museo Aviadores del Chaco-gui oikóta peteĩ tenda ombayty ha omomba’eguasúva  ñane retã ñe’ẽita ha arandupy, oñemohendávo ichupe Paraguái ñe’ẽkõi myasãiháramo.

Oñembokatupyryve ypykuéra puhoe moakãharakuérape

Posted on 23/07/2024

Oñemombareteve hag̃ua marandupy ha marandu jehupyty umi ypykuéra rekohápe, Coordinación Nacional de Pastoral Indígena (CONAPI) ha Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) omboguatákuri oñondive peteĩ tembiapo oñemboakatupyryve hag̃ua ypykuéra puhoe moakãharakuérape. Pe aty omyakãkuri Ing. Francisco Duarte, Comisión Nacional de Telecomunicaciones (CONATEL) rérape oĩva’ekue, ohekombo’éva ichupekuéra mba’e mba’épa oguerekova’erã umi emisora oiko porã hag̃ua.

 

Oñe’ẽ aja, Ing. Duarte omyasãka mba’e mba’épa oikotevẽ umi ypykuéra puhoe, upéicha umi moakãhara oĩva’ekue oikuaa avei umi mba’e nahesãporãiva’ekue ichupekuéra. Ko aty oñembosako’i ikatu hag̃uáicha ko’ã ypykuéra puhoe oñemboguata hekopete, upéicha avei og̃uahẽ porãve hag̃ua mayma henduhára tekohapeguápe.

 

Kuñakarai Marlene Villalba, CONAPI Maranduasãi Mbohapehára ha Ramón Barboza Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu Mbohapehára, oĩkuri avei ko atýpe hemimoĩmby rérape.

 

Ko atýpe oĩkuri heta ypykuéra aty rérapegua, ko’a apytépe oĩkuri Guarani, Sanapaná, Nivaĉlé, Enxet ha Enhlet atýpegua, ko’ãva omomba’eguasu ha oaguyjeme’ẽ oñembokatupyryve rehe ichupekuéra ha upéicha omyasãi ha og̃uahẽ porãveta marandu mayma ohendúvape puhoe.

 

Ko aty oñemboguata Decenio Internacional de las Lenguas Indígenas ryepýpe, tembiapoguasu omyasãi ha oñangarekóva ypykuéra ñe’ẽ ha arandupyeta. Ko tembiapojoaju omyakãva CONAPI, PÑS ha CONATEL ohechauka mba’éichapa ko’ã temimoĩmby ojepytaso mbarete ko’ã ypykuéra aty oguereko hag̃ua tembiporu tekotevẽva omombareteve hag̃ua imaranduasãi.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára ha Naciones Unidas Moñondivehára Paraguaipegua ñembyatypy

Posted on 23/07/2024

Ypykuéra Aty Ypvy’ape Árigua Ára ryepýpe oñembyatýkuri Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, karai Javier Viveros ha Naciones Unidas Moñondivehára Paraguaipegua, karai Mario Samaja. Ko atýpe oĩkuri avei kuñakarai Sonia Ávalos, Ypykuéra Ñe’ẽ Oguepotáva Ñemoĩngove ha Ñemombaretejey Mbohapehára.

 

Ko atýpe, mburuvichakuéra oñemongeta ha omomba’eguasu PÑS rembiapo oykekóvo heta tembiapo rupive oñemomorã hag̃ua Ypykuéra Aty Ypvy’ape Árigua Ára  Paraguáiary 1995 guive, la Asamblea General de las Naciones Unidas (AGNU) omoinge rire ary 1994 guive.

 

Ko ñembyatypy oñemohu’ã mokõive temimoĩmbygua ñe’ẽme opytáva omombaretévo oñondive tembiapo oñemyasãi ha oñeñangareko hag̃ua ypykuéra ñe’ẽ ha arandupy.

PÑS ohapereka ñe’ẽnguéra Ciudad del Este távape.

Posted on 23/07/2024

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha mba’apoharakuéra, Ñe’ẽnguéra Rapereka Moakãhapavẽ ryepýpegua, Biera Cubilla ha Christian Ojeda ohókuri Ciudad del Este távape omba’apo hag̃ua. Ko aponde’a tembikuaareka rehegua rupive oñehesa’ỹijóta umi téra rechaukaha oĩva heta ñe’ẽme tetã rembe’ýpe, oñemboguatátava avei Pedro Juan Caballero ha Salto del Guairápe.

 

PÑS mba’apoharakuéra omba’apo ta’ãnga ñeguenohẽme, ko’ýte omoha’ãnga hikuái umi ñemuha cartelería ojejuhúva guive ko távape. Ko tembiapo rupive ojehechakuaáta ñe’ẽita oĩva ko távape, mba’épe ha mba’éichapa ojeiporu ha mavaitépa upe ñe’ẽ ojeiporuvéva ko’ã jehechaukapýpe.

 

 

Ko tembiapo oñehesa’ỹijohápe ñe’ẽita ojehecháva oñemboguatahína tetã rembe’ýpe ojehechakuaágui upépe oikoha oñondive opáichagua teko ha arandupy. Umi marandu oñeguenohẽva ko’ã tembiapógui oipytyvõta oñesãmbyhy porãve hag̃ua ñe’ẽnguéra rekoguata oñembojekupytývo tetã leikuéra rehe ha oñemomba’eguasúvo Paraguái retã ñe’ẽ ha arandupy.