Category Archives: Marandu

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyha (PÑS) og̃uahẽkuri Centro de Apoyo a la Inclusión Brigitte ha Escuela Básica P^py 8080 Rinconcito de Amor rógape, opytáva Filadelfia távape ombohape hag̃ua ohekombo’e ha oipytyvõ hag̃ua ichupekuéra ñe’ẽnguéra rembiapópe. Ko ñembyatypýpe oĩkuri Reinalda Dos Santos Centro de Apoyo a la Inclusión moakãhára, avei Blanca Estela Meza Escuela Básica P^py 8080 moakãhára, ha Ana María Fonteína angapykuaahára temimoĩmbypegua, ha’ekuéra omog̃uahẽ hembiaporendápe Karin Mendoza-pe, Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽmegua ha Esmilse Ramírez-pe, Lengua de Señas Moakãhapavẽmegua, mokõivéva PÑS mba’apohára.

Ko ñembyatypy aja oñeñeñe’ẽ umi léi oykekóva ñe’ẽnguéra rekoguata porãve, umíva apytépe oĩ Léi 4251/10 Ñe’ẽnguéra rehegua, Léi  6530/20 Lengua de Señas rehegua ha Decreto Reglamentario 9274/23. Ko’ã tekoguatapy tuichaitereimba’e oñemoañete ha oñemombarete hag̃ua ñe’ẽita chaco paraguaiguápegua, tenda ojeikuaa porãva iñarandupy ha iñe’ẽ porãita rehe.

Ipahápe, umi mbo’ehao mburuvicha omog̃uahẽ hembipota ha’éva mbo’eharakuéra tojehekombo’e lengua de señas-pe. Kóva oñemboguata hag̃ua omog̃uahẽ hikuái peteĩ apopyrã ñembokatupyryverã ha ojerure avei hikuái toñepytyvõmi ichupekuéra ojeiporavo hag̃ua tapicha ikatupyrrýva ko ñe’ẽme ohekombo’e hag̃ua ichupekuéra.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, karai Javier Viveros, oñembyatýkuri lideresa Yvopey Renda rekohapegua, aty guaraní rehegua, Myriam Monserrat Flores de Pintos ndive oñemoneĩ hag̃ua audiovisual “Arete Guasu”, atyguasu oikova’ekue jasykõi ohasaramova’ekuépe. Ko aty omoirũ avei kuñakarai Rossana Bogado de Orué, Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãharapavẽ.

Ko ñembyatýpe ojehechauka ko audiovisual kuñakarai lideresa-pe, ha’e ojesareko porã ko tembiporu rehe, ohesa’ỹijo porã omog̃uahẽvo tekotevẽva iñambue ha omoneĩ  uperire, kóva rupive ojehechauka ha oñemog̃uahẽva’erãgui mba’eichaitépa oñemboguata ko Arete Guasu. Ko tembiapo rupive ndahaéi oñeñangarekosévante ko jepokuaa rehe, kóva rupive oñemyasãise ypykuéra guaranigua kuaapy ha rekotee, oñemokyre’ỹvo maymavépe oikũmby porãve ha oñemomba’eguasuve hag̃ua avei ijepokuaaita.

Ko tembiporupyahu ñemoneĩ oipytyvõ mbaretéta oñemyasãi ha oñeñangareko hag̃ua ypykuéra Paraguaipegua mba’erekopy arandupyregua ojepokuaáva rehe, oñemomba’eguasúvo avei tetã rekuái ha tekoveaty rembiapotee iñe’ẽnguéraha ijepokuaaita ñeñangareko katuirã rehe.

Oñeg̃uahẽkuri Facultad de Ciencias de la Salud-pe, Universidad Evangélica del Paraguay rógape, opytáva Loma Plata távape, oñeñe’ẽ ha ojehekombo’e hag̃ua ichupekuéra iñe’ẽnguéra jeporu katui ha ñangarekorã.

Tembikuaareka Mbohapeha Moakãhára, Mgtr. Katja Hiebert omog̃uahẽ hembiaporendápe PÑS mba’apoharakuérape, ko’ãva apytépe oĩkuri Walter Gómez ha Karin Mendoza, Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽmegua ha Esmilse Ramírez, Lengua de Señas Moakãhamegua.

Ko ñembyatypýpe oñeñe’ẽ Léi 4251/10 Ñe’ẽnguéra rehegua, Léi 6530/20 Lengua de Señas rehegua ha Decreto Reglamentario 9274/23 rehe, mba’épa ojerure ko’ãva ha mba’eichaitépa mokõive temimoĩmby oñoipytyvõkuaa omombarete hag̃ua oñondive ñe’ẽnguéra jeiporu.

Ipahápe he’i oikotevẽha oñembokatupyryve mbo’ehaovete mbo’eharakuérape lengua de señas jeporurãme.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, karai Javier Viveros, oñembyatýkuri Gundolf Niebuhr ndive oñe’ẽ hag̃ua hikuái mba’éichapa oñemba’apo ojejúvo apopyrã umi ñe’ẽryru oĩ hag̃ua digital-pe. Ko’ã tembiapo rupive ojejepytasóta ko’ã ñe’ẽryru ojehupi hag̃ua temimoĩmby ñandutiroguépe ha upéi avei pumbyry popeguápe.

Ko ñembyaty aja, oñeñe’ẽ ha oñemomba’e umi ñe’ẽmbyrã tuichamba’éva ypykuéra ñe’ẽ paraguaigua ojeiporu katui ha oñemyasãi hag̃ua rehe, ko’ýte oñemba’apovévo ko’ã tembiporu oĩ hag̃ua umi plataforma digital-pe ha taopavave toiporukuaa.

Sãmbyhyhára Riveros omomba’eguasu ko’ãichagua tembiapo oipytyvõva oñeñangareko hag̃ua ñane retã ñe’ẽ porãita rehe ha omog̃uahẽ iñe’ẽme’ẽ omba’apotaha PÑS guive ko’ã tembiporu oĩ hag̃ua digital-pe ha upekuéro avei ko’ã ypykuéra ñe’ẽ iñasãi hag̃ua opárupi.

Mokõive temimoĩmby omba’apo mbarete oñondive ko’ã apopyrã ñemboguatarã rehe, oñeha’ãrõva tosẽ opavavépe g̃uarã ko’ã jasy oúvape. Upéichante avei, oje’e umi ambue tembiporupyahu oĩva Play Store-pe, oipytyvõvéta avei ojeguereko hag̃ua ko’ã ñe’ẽryru digital-pe.

Oñeg̃uahẽkuri Asociación de Servicios de Cooperación Indígena-Menonita (ASCIM) rógape ojehekombo’e ha oñeipytyvõ hag̃ua ichupekuér ñe’ẽ jeporúpe.

Tekombo’e Mbohapehára, Lic. Edgar Neufeld omog̃uahẽ hembiapo rendápe PÑS Mba’apohára Karín Mendoza, Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽmegua ha Esmilse Ramírez, Lengua de Señas Moakãhapavẽmegua.

Ko ñembyatypy aja oñeñe’ẽ Léi 4251/10 Ñe’ẽnguéra rehegua, Léi 6530/20 Lengua de señas rehegua ha Decreto Reglamentario 9274/23 rehe, ojeikuaa hag̃ua ijehupytyrã oñemombarete ha oñeñangarekove hag̃ua ñe’ẽita rehe.

Upéichante avei, oñeñemongeta tekotevẽha oñemba’apove ojehóvo tembiporuita ambue ñe’ẽ tendagua jehekombo’erã apopy ha ñembopyahúpe ha upe karai ASCIM gerente ome’ẽ PÑS mba’apohárape tembiporu primer ciclo-pe g̃uarã, oĩva Guarani Ñandéva ha Nivaclé ñe’ẽ ypýpe.

Karai Ernesto Unruh, Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, karai Javier Viveros ndive, avei kuñakarai Rossana Bogado de Orué, Ypykuéra Ñe’ẽ Ñeñongatu ha Ñemyasãi Moakãharapavẽ ha Matias Medina Ypykuéra Ñe’ẽ Ñemyasãi ha Jekuaauka Mbohapehára ñemoirũme oñombyatýkuri oikuaauka hag̃ua oñemboajeha oñemyasãi hag̃ua ñe’ẽryru Enlhet ñe’ẽ hecharamomby rehegua tembiporupyahu rupive.

Ko ñe’ẽryru ojehupi hag̃ua ñandutiroguépe heta oñemba’apo jokupytýpe oñeñongatu hag̃ua hekopete Enlhet ñe’ẽ, oĩva umi ñe’ẽ Chaco paraguaiguapegua apytépe. Ko tembiapoguatápe, PÑS-pe oykeko mbarete Gundolf Niebuhr ñe’ẽryru ñeñongaturã.

Ko apopyrã ndaha’éi ojeiporútava tembiporu tekombo’erã añónte, katu ojeguerekóta ichupe Enlhet ñe’ẽ rekove mbarete jey ha imbarete katuítavaramo, oykeko mbaretévo avei tetã rekuái  ha ambue aty hesegua rembiapotee, omba’apo kyre’ỹva Paraguái Ypykuéra ñe’ẽ ñeñangareko ha ñemyasãirã rehehápe,

Ñe’ẽnguéra Ñembohape Renda ñemopyendarã rekávo, taha’e tavao térã tavusuo ryepýpe, Tembiapoukapy Ppy 6797/17 ojerureháicha, oñeg̃uahẽkuri Filadelfia tavaópe oñembohape ha oñemoirũ hag̃ua ichupekuéra ñe’ẽ jeporu ha rekoguatarãme.

Karai Claudelino Rodas, tavao mburuvicha ha Yeni Franco, Tembiapotee Rape’apo ha RRHH moakãhára omog̃uahẽ hembiaporendápe PÑS mba’apoharakuérape, ko’ãva apytépe oĩkuri Walter Gómez ha Karin Mendoza, Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽmegua ha Esmilse Ramírez, Lengua de Señas Moakãhapavẽmegua.

Ko ñembyatypy aja oñeñe’ẽkuri Léi Ñe’ẽnguéra Rehegua ha Léi Lengua de Señas rehe, mba’e mba’épa ojerure ha mba’épa ojehupytyse ko’ãva rupive ñe’ẽnguéra ñepytyvõrã ha mba’e tembiapópa ikatukuaa oñemboguata oñondive tavao ñemombareteverã ñe’ẽ ryepýpe. Upéichante avei, oñemomba’eguasu oñeg̃uahẽhaguére ko’ág̃a oñemba’apohápe avei Plan de Desarrollo Distrital rehe ha he’i hikuái omba’aposeha avei ñe’ẽ jehaperekápe oñehesa’ỹijo ha oñeñongatu hag̃ua ñe’ẽita ojejuhúva ko tetã vorépe.

Ipahápe oñemombe’u avei ko tavaópe ojeguerekoha peteĩ Consejo Pueblos Indígenas rehegua, ombyatýva 7 arandupýpe ha upe ñe’ẽ ojeiporuvéva ojoapytépe oñomongeta hag̃ua  ha’eha español ñe’ẽ.

Ñe’ẽnguéra Ñembohape Renda ñemopyendarã opaite tavao ha tavusuo ryepýpe, Tembiapoukapy 6797/17 ojerureháicha oñemoañete hag̃ua oñeg̃uahẽkuri Boquerón tavusuópe ojehekombo’e ha oñeipytyvõ hag̃ua ñe’ẽ jeporúpe.

Tekombo’e Sãmbyhyha moakãhára, karai Miguel del Puerto omog̃uahẽ tavusuópe PÑS mba’apohára Walter Gómez ha Karin Mendoza Ñe’ẽnguéra Rape’apo Moakãhapavẽmegua ha Esmilse Ramírez Lengua de Señas Moakãhapavẽmegua.

Ko ñembyatypy aja oñeñe’ẽ Léi Ñe’ẽnguéra rehegua ha Léi Lengua de Señas rehegua, avei Decreto Reglamentario 9274/23 rehe, mba’épa ojehupytyse ko’ãva rupive ha mba’éichapa oñoipytyvõkuaa mokõive temimoĩmby oñemombarete hag̃ua ñe’ẽnguéra rekoguata irundy táva oĩva ko tavusuo ryepýpe.

Ipahaitépe, ojeikuaauka avei oñemba’apoha ojejúvo Asociación de Servicios de Cooperación Indígena-Menonita (ASCIM) ndive ojejapo hag̃ua tembiporu jehekombo’erã oñembo’e hag̃ua umi ypykuéra ñe’ẽ ypy, upéichante avei oje’e tekotevẽha hetave tembiporu jehekombo’erã umi ambue ypykuéra ñe’ẽ rehegua.

Paraguái Ñe’ẽnguéra Sãmbyhyhára, karai Javier Viveros oĩkuri atyguasu Ateneo de Lengua y Cultura Guaraní ombosako’ívape ojegueromandu’a hag̃ua Guarani Ñe’ẽ Jasy ha ojehechakuaa hag̃ua Maestro Félix de Guarania rekove ha rembiasakue.

Ko atyguasúpe oĩkuri, Lic. Aníbal Saucedo Rodas, Centro Cultural de la República El Cabildo moakãhára, ha heta mburuvicha ha moakãhára Ateneo de Lengua y Cultura Guaraní-megua.

PÑS sãmbyhyhára, Javier Viveros oĩkuri ñe’ẽmyasãiháramo ha upépe oñe’ẽ “Haiku guaranimegua” rehe.

Ko atýpe oúkuri heta tapicha katupyry arandupy ha tekombo’épe, oipytyvõva ko’ã tembiapo osẽ porãve hag̃ua ikuaapy ha hemiandu rupive. Ko’ã tapicha hecharamomby ouva’ekue ohechauka ko’ã ñemomorã tuichamba’eha oñeñangareko ha oñemyasãi hag̃ua ñande mba’erekopy arandupy reheguáva, ATENEO rembiapo rupive.